Nationaal Programma Vitale Regio's

Het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) is gestart in de Kop van Noord-Holland. De Kop-regio is één van de elf NPVR-regio’s in Nederland. Vanuit deze rol werkt de regio de komende jaren samen met het Rijk, de provincie, gemeenten, organisaties, ondernemers en inwoners aan een uitvoeringsplan waarmee de brede welvaart wordt versterkt.

Het NPVR en de regio Kop van Noord-Holland

Regionale verschillen in brede welvaart, zoals gezondheid, inkomen, onderwijs, bereikbaarheid en leefomgeving, zijn in Nederland de afgelopen jaren fors gegroeid. Vooral regio’s buiten de economische centrumgebieden, waaronder de Kop van Noord-Holland, merken dat de kwaliteit van voorzieningen en kansen onder druk staat.

Spiraal van verschraling

Het landelijke onderzoek Elke Regio Telt liet zien dat dit leidt tot een neerwaartse spiraal van verschraling. Winkels verdwijnen, huisartspraktijken sluiten en dorpen en buurten worden minder leefbaar. Om dit te doorbreken, is het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) opgezet: een langjarige samenwerking tussen het Rijk, provincies en regio’s om de brede welvaart  te bevorderen. De Kop van Noord-Holland is één van de elf NPVR‑regio’s in Nederland. 

Een krachtige regio

De Kop van Noord-Holland vormt een krachtige regio binnen Nederland. Verschillende economische clusters leveren een directe bijdrage aan nationale en internationale opgaven. Denk hierbij aan:

  • Energietransitie
    De regio heeft een centrale rol in de offshore-energie op de Noordzee, met Den Helder als strategisch centrum voor onderhoud, logistiek en bevoorrading. Ook de Energy & Health Campus in Petten is een belangrijke innovatieve plek voor ontwikkelingen op het gebied van de energietransitie.
  • (Maritieme) innovatie
    Organisaties zoals NIOZ, Defensie, METIP, de Kustwacht en vliegveld De Kooy spelen een belangrijke rol in maritieme innovatie.
  • Agri & Food
    Met Seed Valley behoort de regio Noord-Holland Noord wereldwijd tot de top op het gebied van zaadveredeling. De inzet van precisielandbouw, digitalisering en drones maken de Kop voorloper in innovatieve landbouw.
  • Recreatie en toerisme
    Recreatie en toerisme is ook een belangrijke economische sector met Texel, de kust en het Noord‑Hollands landschap als belangrijke trekpleisters. De Kop kent bovendien een hoge waardering voor wonen en welbevinden.

Uitdagingen voor de Kop

Ondanks deze bijdragen aan diverse nationale opgaven, kent de regio uitdagingen die structureel en met elkaar verweven zijn. Ze vragen om een langetermijnvisie en een manier van samenwerken waarbij verandering centraal staat. De uitdagingen:

  1. Kansen voor jongeren
    Jongeren in de Kop van Noord-Holland blijven op het gebied van opleiding en toekomstperspectief achter bij landelijke gemiddelde.
  2. Gezondheid
    Inwoners ervaren vaker dagelijkse gezondheidsbeperkingen, sporten minder en hebben relatief vaker overgewicht.
  3. Voorzieningen en bereikbaarheid
    Voorzieningen als scholen, winkels, sportclubs en cultuur verschralen. Grote afstanden en beperkt openbaar vervoer maken voorzieningen voor veel inwoners minder bereikbaar.

Met deze uitdagingen én de kracht van de regio als basis werken we aan een plan voor de regio Kop van Noord-Holland. Dit plan vormt het verhaal waarmee we de toekomst ingaan, in samenwerking met Rijk, provincie, gemeenten, bedrijven, maatschappelijke organisaties en inwoners.

Waar staan we nu? (maart 2026)

De eerste fase is achter de rug. We hebben veel organisaties gesproken en bestaande kennis gebundeld. Op basis van data, lokale inzichten, maatschappelijke input en bestuurlijke prioriteiten werken we nu aan een duidelijke en breed gedragen koers voor de komende jaren.

Dit is de fase waarin het verhaal van de Kop moet worden neergezet: een gezamenlijke visie die richting geeft en keuzes mogelijk maakt. De conceptplanning is dat in het vierde kwartaal van 2026 het plan voor de regio bestuurlijk wordt vastgesteld. Hierna volgt de uitwerking in een uitvoeringsagenda. 

Rapport Elke Regio Telt!

Het Nationaal Programma Vitale regio's is komt voort uit het rapport Elke Regio Telt! Dit rapport staat stil bij de aard en omvang van de regionale verschillen en achterstanden. Het doel is bijdragen aan een nieuwe aanpak van regionale verschillen in brede welvaart om daarmee Nederland als geheel sterker te maken. Het rapport is geschreven door de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (RLI), de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) en de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) en is te downloaden via de website van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (RLI). 

Samenwerking Regio Kop van Noord-Holland

De vier Kopgemeenten hebben de handen ineengeslagen om het onwenselijke verschil van de Kop van Noord-Holland in vergelijking met andere regio’s in Nederland verder te verkleinen door in te zetten op het bevorderen van brede welvaart. Zo werken we, samen met het Rijk, provincie Noord-Holland, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties en inwoners, aan een Kansenagenda voor onze regio.